“Bed-nâm-ı aşk oldum ölürsem belâ budur
Mahşerde dahi diyeler: "Ol mübtelâ budur!"
Necâti
İnsan, neye, kime âşık olursa olsun, aşkına sadık kalmalıdır ki ona “âşık-ı sadık” denebilsin. Hakka, hukuka, hakikate âşık olanlar da onlardan hiç vazgeçebilir mi? Âşığın, maşukunu, sevdiğini terk ettiği görülmüş müdür hiç?
Dünya coğrafyasının en güzel yerlerden biri ve belki de en başta geleni ülkemizin, canımız Türkiye’mizin sınırlarını kapsayan bölgedir diye iddia etsek iddiamızda yalan çıkmayız. Çünkü bu topraklarda dünyalık namına ne ararsanız vardır. Üstünde havası, suyu, meyvesi, gıdası; altında madenleri cevheri, kıymetleri ve kıymetlileri!.. Hepsinden de önemlisi bizlere bu vatanı emanet olarak bırakan şehitlerimizin, atalarımızın naaşları bu topraklarda metfundur. Hepsine ayrı ayrı minnet ve şükran duyarız.
Türk edebiyatının son dönem deneme alanında önemli bir kalem olan Ahmet Turan Alkan, 21 Ocak Çarşamba günü, Bursa’da geçirdiği kalp rahatsızlığı sonucu vefat etti. Dün, Bursa Fatih Sultan Mehmet Camii’nden ebediyete uğurlandı. Allah rahmet eylesin, merhametiyle muamelede bulunsun; mekânı cennet olsun.
***
Üstat Alkan’ın hangi konularda, neler yazdığına dair uzun uzun üzerinde duracak değilim. Ben, öğretmenlik yaptığım yıllarda, önce yerel sonra ulusal düzeyde gerçekleştirmiş olduğumuz “100 Temel Eser Kitap Okuma Yarışması”na öğrencilerinin kitap okumalarını sağlayarak okuma heyecanı kazandıran ve bu yarışmada onları yalnız bırakmayan danışman öğretmenlerle bir konferansta buluşması için yaptığımız davete nazik ve nahif davranışıyla icabet etmesini ele alacağım.
100 Temel Eser Projesi, eğitim-öğretim ve kitap okuma alanında yapılan önemli faaliyetlerden biridir. Bu proje, geçen yüzyılın eğitim politikaları içerisinde yayın olarak yer almış, mevcut iktidarla birlikte “okuma” alanına çekilmiştir. Dönemin Millî Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik tarafından 2004 yılında uygulamaya konulan proje, yine aynı iktidarın bir başka Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk tarafından 2018 yılında sonlandırılana kadar, ülkede kitap okuma ve öğrencilerin kitaplarla ve yazarlarıyla buluşması adına güzel faaliyetlerin yapılmasına önemli bir dayanak teşkil etti.
Bilindiği gibi, 100 Temel Eser Listesi önce ortaöğretim, daha sonra ilköğretim seviyesine uygun şekilde ayrı ayrı hazırlanmış, zaman içerisinde bazı eserler, toplumdan eleştiri alması ile çıkarılmış, yenileri listeye dahil edilmişti.
Bu bağlamda, okuma ve okutma faaliyetlerinde Kayseri, ülke genelinde muharrik bir odak olmuştur; burada yapılan güzel çalışmaların, başka illerde de benzerleri hayata geçirilmiştir.
2006 yılında Kayseri il ve ilçelerindeki okulların katılabileceği bir proje olarak başlattığımız “100 Temel Eser Kitap Okuma Yarışması”, eğitim öğretim camiasından ve toplumdan olumlu yoğun taleplerin gelmesi üzerine okulumuz idaresi, ikinci yıl “bölgesel düzeyde” yapma kararı almıştı. Üçüncü yılından sonra ulusal düzeyde altı kez düzenlenen yarışmayla yüz bine yakın öğrencinin kitapla buluşması sağlanmıştı.
Her okuldan en fazla altı öğrencinin katılabildiği yarışmaya öğrenciler, danışman öğretmenleriyle birlikte geliyorlardı. Öğrenciler, önceden belirlenerek ilan edilen kitapları okuyorlar ve onların içerikleriyle ilgili olarak hazırlanan soruları cevaplarken danışman öğretmenleri de eğitim öğretimle ilgili bir programa dahil olmaları sağlanıyordu. Danışman öğretmenler, okulumuzun konferans salonunda Türk edebiyatının önemli isimlerinden birini dinleme ve tanıma fırsatını buluyordu.
2007 yılındaki programımızda, danışman öğretmenlerine konuşma yapması için, deneme türündeki yazıları, yazılarında Türkçemizi en güzel bir şekilde kullanma ustalığı ile tanınan, o doğrultuda eserleri ile büyük bir kıymet olan Ahmet Turan Alkan Hocamız ile bir şekilde irtibata geçildi.
Daha önce, yazılarında “Dünyanın neresinde "100 kitap seçin" deseniz ihtilâf çıkar; bizde de tek tek bazı kitap ve yazarla takılıp tenkid edenler olacaktır, tabii karşılamak lâzım. Zaten projenin anafikri her öğrenciye en azından bu 100 kitabı okutturmak değil, kitap okuma zevkini telkin etmekti. Başlangıç için güzîde eserlerin seçilmesi fikri doğruydu. İnşallah öğretmenlerimiz ve veliler bu projeye gerekli desteği verirler. Görebildiğim kadarıyla okul çağındaki gençleri ders dışı okumalarından uzak tutan başlıca etken, bir sonraki okulu kazanabilmek için adeta şart haline getirilen kurslar ve hazırlık dönemleri. Üniversiteye giriş imtihanı o kadar dramatik hale getirildi ki, üniversiteye hazırlanan bir çocuğa "al şu kitabı da oku" demek hiçbirimizin içinden gelmedi.” (24 Ağustos 2004) diyerek olumlu bulduğunu ifade ettiği bir projenin hayata geçirilmesindeki güzellikleri yerinde bulan Hocamız, nazik ve nahif kişiliğinin bir yansıması olarak bizleri kırmadı, davetimize icabet eyledi. Yarışmanın yapıldığı 26 Mayıs 2007 Cumartesi günü öğretmenlerimize hitap ederek kitaplarını imzaladılar. Üstat Alkan, yarışmayla ilgili bir soruya verdiği cevapta ve ödül törenindeki konuşmasında özetle “Bu, çok güzel bir fikir; bir metni okuma, anlama ve onun özetini çıkarma bilimin başlangıcıdır. Öğrencilerimizin gözlerinde parıltı ve ışıltıyı gördünüzse bu yarışmanın güzelliğini gördünüz demektir. Bu etkinliği oldukça faydalı ve güzel buldum.” demişti.
Danışman öğretmenler ve öğrenciler de daha önce sadece ismini ve kendisini sadece medyadan duydukları, gördükleri Türk edebiyatının önemli bir ismi ile yüz yüze bulunmanın, onu dinlemenin mutluluğunu ve ayrıcalığını yaşamış oldular. Bu ayrıcalığı hepimize yaşattıkları için kendilerine, bütün öğretmenler adına minnet ve teşekkür ederim.
Ülkenin son yılı üzerine bir kâbus gibi çöken hukuksuzluk atmosferinden o da nasibini aldı. Edebiyatımızın bu velut kaleminin ve yazı mecralarının susması ve susturulmasıyla ülkemiz, Türkçemiz ve edebiyatımız çok şey kaybetti. Üstat Alkan da elbette 22 ay özgürlüğünden, türlü haklarından ve itibarından mahrum kalmasıyla çok sıkıntılara maruz bırakıldı, nice kayıplar yaşadı. Şüphesiz bu kayıplarının başında sağlığı idi. İlerlemiş yaşının da etkisiyle yaşananları kalbi daha taşıyamaz hâle geldi. Ve üzgün, kırgın ve yorgun kalbi, 21 Ocak Çarşamba günü emrihak vaki olunca durdu, çalışmadı bir daha. Beden burada kaldı; ruh ufkuna yürüdü, ebediyete kanatlandı gitti.
“Dünyada iyi bilinenler, âhirette de iyi bilinen kimselerdir.” (Buhârî, el-Edebu’l-Müfred, s. 87 no: 221) Hiç şüphe yok ki biz Ahmet Turan Alkan üstadı iyi; insanlığa, vatana, millete ve Müslümanlığa yazıları ve konuşmalarıyla yararlı bir mümin olarak bilir, bu hâl üzere ebediyete, ruhunun ufkuna yürümüş olduğunu düşünür ve öylece hayırla yâd ederiz. Allah ondan razı olsun, -varsa taksiratı affeylesin- mekânı cennet, makamı âlî olsun. Ailesinin, sevenlerinin, güzel Türkçemizin başı sağ olsun!
Üç Noktanın Söylediği, Gemilerde Talim Var, Kurşunkalem Yazıları, Yatağına Kırgın Irmaklar, Ordu ve Siyaset, Ateş Tecrübeleri, Meşk Olsun, Biz Böyle Güzeliz, Altıncı Şehir, Yol Türküleri ve Kalem İşleri gibi birbirinden güzel eserleriyle o güzel insan, Türk edebiyatına ve okuruna 19 basılı eserini emanet etti ve heybesini doldurup gitti. O, çeyrek asır öncesinden bugünleri de kapsayan ikazıyla okurlarının yolunu ve ufkunu apaydınlık ediyor:
“Bu kaçınılmaz ve dönülmez seyahatte ancak yol arkadaşlarımızı ve yol düşüncelerimizi belirlemek hakkına sahibiz. Hep yalnız oluruz; ben kendi nefsime bu yolculuktaki yol arkadaşlarımın “öbür taraf”ı ciddiye alan insanlardan olmasını tercih ederim. Hepinize iyi yolculuklar.”
O iyi ya da kötü; beğenirsiniz ya da beğenmezsiniz, sözünü söyledi gitti. Üstat Alkan için sona eren imtihan, geride kalan bizler için devam ediyor; bundan sonra onu ananların anma şekli, tarzı ve üslubu esasen herkesin aynaya yansıyan kendi suretleri ve siretleridir.
Emr-i Hak vaki oldu, o güzel insan da nice diğer güzel insanlar gibi güzel atlara binip gitti. Biz burada kaldık böyle yetim ve çaresiz!..
